Prostat Kanserinde Radyoterapi, kanser hücrelerinin çoğalma yeteneğini bozmak amacıyla yüksek enerjili ışınların kullanıldığı, prostatla sınırlı ve lokal ileri hastalıkta küratif tedavi sağlayabilen, bazı ileri evre ve tekrarlayan kanserlerde ise hastalık kontrolü veya şikâyetlerin azaltılması için uygulanan bir tedavi yöntemidir.
Prostat kanserinde radyoterapi, uygun hastalarda radikal prostatektomiye alternatif bir küratif tedavi seçeneğidir. Radyoterapi ameliyatsız uygulanabilse de her hastada aynı teknik veya tedavi süresi kullanılmaz. Modern harici ışın tedavileri arasında IMRT, VMAT, IGRT ve seçilmiş hastalarda SBRT bulunur. Brakiterapi ise radyasyon kaynaklarının prostatın içine yerleştirildiği bir yöntemdir. Orta ve yüksek riskli kanserde radyoterapiye belirli sürelerde hormon tedavisi eklenebilir. Özellikle yüksek riskli veya lokal ileri hastalıkta kombine tedaviler önemlidir. Radyoterapi sırasında idrar sıklığı, idrar yanması, bağırsak yakınmaları ve yorgunluk görülebilir; bazı hastalarda geç dönem idrar, bağırsak ve cinsel işlev değişiklikleri gelişebilir. Tedavi sonrasında PSA genellikle yavaş düşer ve ameliyat sonrasındaki gibi hemen sıfırlanması beklenmez.
- Tedavi türü: Yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin tedavisi.
- İlgili branş: Radyasyon onkolojisi; üroloji ve gerektiğinde tıbbi onkoloji ile birlikte.
- Temel kullanım: Lokalize ve lokal ileri prostat kanserinde küratif tedavi.
- Harici ışın yöntemleri: IMRT, VMAT, IGRT ve uygun hastalarda SBRT.
- İçten ışın tedavisi: Brakiterapi.
- Orta riskli hastalık: Uygun koşullarda 4–6 ay hormon tedavisiyle birlikte radyoterapi.
- Yüksek riskli hastalık: Genellikle 2–3 yıl hormon tedavisiyle kombine radyoterapi.
- Seans sayısı: Tekniğe ve klinik duruma göre değişir; bazı protokoller 5, 7, 20, 28 veya daha fazla seans içerebilir.
- Ameliyat sonrası kullanım: Seçilmiş hastalarda kurtarma radyoterapisi.
- Başlıca yan etkiler: İdrar ve bağırsak yakınmaları, yorgunluk, sertleşme sorunları.
- Tedavi sonrası takip: PSA seyri ve klinik değerlendirme.
- Önemli ayrım: Harici radyoterapi gören kişi tedavi sonrasında radyoaktif hâle gelmez.
Prostat Kanserinde Radyoterapi Nedir ve Nasıl Etki Eder?
Radyoterapi, radyasyon enerjisinin kanser hücrelerinin genetik materyalinde hasar oluşturmasından yararlanır. Özellikle DNA hasarını yeterince onaramayan hücreler çoğalma yeteneklerini kaybedebilir ve zamanla ortadan kalkabilir.
Prostat kanserinde radyoterapinin amacı, kanser bulunan veya mikroskobik hastalık taşıma riski olan belirli anatomik bölgelere planlı dozda radyasyon verirken çevredeki sağlıklı dokuların aldığı dozu olabildiğince sınırlandırmaktır.
Prostatın hemen arkasında rektum, üstünde mesane ve çevresinde idrar kontrolü ile cinsel işlev açısından önemli yapılar bulunur. Bu nedenle hedefleme doğruluğu tedavinin önemli bir parçasıdır.
Modern radyoterapide bilgisayarlı tomografiyle planlama, MR görüntülerinden yararlanma, günlük görüntü kontrolü ve gelişmiş doz hesaplama teknikleri kullanılarak tedavi alanı oluşturulur.
Radyoterapi prostat kanserini tamamen tedavi edebilir mi?
Evet. Prostatla sınırlı veya uygun lokal ileri prostat kanserinde radyoterapi küratif amaçla uygulanabilir. Bu, tedavinin yalnızca ağrıyı azaltmak veya hastalığı geçici olarak baskılamak amacıyla kullanılmadığı anlamına gelir.
Ancak bütün hastalarda kesin iyileşme garantisi bulunmaz. Kanser kontrolü; PSA, Gleason skoru, ISUP derecesi, anatomik evre, uygulanan doz, hormon tedavisinin gerekip gerekmediği ve başka faktörlere bağlıdır.
Radyoterapi ameliyat yerine uygulanabilir mi?
Uygun lokalize hastalıkta radikal prostatektomi ve radyoterapi alternatif küratif tedavilerdir.
İki yöntemin yan etkileri ve tedavi süreçleri farklıdır. Ameliyat sonrasında özellikle stres tipi idrar kaçırma ve erken dönemde sertleşme sorunu öne çıkabilir. Radyoterapide ise idrar tahrişi, bağırsak yakınmaları ve zaman içerisinde gelişebilen cinsel işlev sorunları önem taşır.
Hangisinin daha uygun olduğu yalnızca hastanın yaşına veya kullanılan teknolojiye göre değil, kanserin özelliklerine ve hastanın tercihlerine göre belirlenmelidir.
Radyoterapi sırasında büyük bir cerrahi kesi yapılmaması önemli bir avantaj olabilir. Ancak tedavi öncesi planlama, doğru hasta seçimi, radyasyon dozunun güvenli dağıtılması, bazı hastalarda hormon tedavisi ve uzun dönem PSA takibi aynı derecede önemlidir.
Aktif izlem, ameliyat, radyoterapi ve sistemik tedavi seçeneklerini genel olarak karşılaştırmak için Prostat Kanseri Tedavisi rehberini inceleyebilirsiniz.
Prostat Kanserinde Radyoterapi Çeşitleri Nelerdir?
Prostat kanserinde radyoterapi, ışınların vücuda uygulanış şekline ve tedavi planına göre farklı yöntemlerle gerçekleştirilebilir.
Harici ışın radyoterapisinde radyasyon vücut dışındaki bir cihazdan uygulanır. Brakiterapide ise radyasyon kaynağı prostatın içine veya yakınına yerleştirilir.
IMRT ve VMAT nedir?
IMRT, yoğunluk ayarlı radyoterapidir. Radyasyon demetlerinin yoğunluğu farklı açılarda ayarlanarak hedef prostat dokusuna gerekli dozun verilmesi ve çevre organların korunması amaçlanır.
VMAT ise hacimsel ark tedavisi olarak adlandırılır. Tedavi cihazı hasta çevresinde hareket ederken radyasyon ışınının şekli ve yoğunluğu değiştirilebilir.
Her iki yöntem de modern harici ışın tedavilerinde yaygın olarak kullanılır. Hangisinin tercih edileceği planlama özelliklerine ve tedavi merkezinin teknik olanaklarına bağlıdır.
IGRT neden gereklidir?
IGRT, görüntü kılavuzluğunda radyoterapi anlamına gelir. Prostatın günlük konumunu değerlendirmek ve hedefleme hatalarını azaltmak amacıyla kullanılır.
Prostatın konumu mesane ve rektum doluluğuna bağlı olarak değişebilir. Bu nedenle tedaviden önce görüntüleme yapılması, ışınların planlanan bölgeye daha doğru yönlendirilmesine yardımcı olur.
Gerekli hastalarda prostata yerleştirilen işaretleyiciler, yüzey izleme yöntemleri veya diğer görüntüleme teknolojileri kullanılabilir.
SBRT nedir ve kaç seansta uygulanır?
SBRT, stereotaktik vücut radyoterapisi olarak adlandırılır. Prostat kanserinde çok hassas hedeflemeyle az sayıda seansta daha yüksek radyasyon dozları uygulanmasını sağlar.
Bu yaklaşım ultrahipofraksiyone radyoterapi olarak da tanımlanabilir.
EAU 2026 kılavuzunda, uygun idrar fonksiyonlarına sahip seçilmiş olumlu orta riskli hastalarda beş veya yedi seanslık belirli protokollerin değerlendirilebileceği belirtilmektedir.
Ancak SBRT bütün prostat kanseri hastaları için en uygun yöntem değildir. Özellikle belirgin idrar yapma zorluğu, önceki prostat girişimleri veya başka anatomik sorunlar varsa dikkatli değerlendirme gerekir.
Brakiterapi nedir?
Brakiterapi, radyasyon kaynağının prostat dokusunun içine yerleştirilmesiyle uygulanan içten radyoterapi yöntemidir.
Başlıca iki türü bulunur:
- Düşük doz hızlı brakiterapi (LDR): Küçük radyoaktif kaynaklar prostat içine yerleştirilir ve belirli süre boyunca radyasyon yayar.
- Yüksek doz hızlı brakiterapi (HDR): Radyasyon kaynağı geçici olarak prostat içine yerleştirilen kateterler aracılığıyla uygulanır ve işlem sonunda çıkarılır.
Brakiterapi seçilmiş orta riskli hastalarda tek başına, bazı olumsuz orta ve yüksek riskli hastalarda ise harici radyoterapiye ek doz artırımı amacıyla kullanılabilir.
Ancak prostat hacmi, idrar akımı, daha önce yapılmış prostat ameliyatları ve diğer anatomik özellikler brakiterapiye uygunluğu etkiler.
| Yöntem | Temel özellik | Önemli değerlendirme |
|---|---|---|
| IMRT | Radyasyon yoğunluğu ayarlanarak hedefleme yapılır. | Çevre dokuların korunması ve doğru doz planlaması. |
| VMAT | Cihazın ark hareketi sırasında değişen radyasyon demetleri kullanılır. | Planın hedef ve organ koruma koşulları. |
| IGRT | Görüntüleme ile prostat konumu doğrulanır. | Günlük anatomik değişikliklerin yönetimi. |
| SBRT | Az sayıda seansta yüksek hassasiyetli dozlar verilir. | Uygun hasta ve idrar fonksiyonu seçimi. |
| LDR brakiterapi | Prostat içine küçük radyoaktif kaynaklar yerleştirilir. | İdrar fonksiyonu ve radyasyon güvenliği. |
| HDR brakiterapi | Geçici kaynak ve kateterlerle yüksek doz uygulanır. | İşlem uygunluğu ve doz dağılımı. |
Beş veya yedi seansta tamamlanabilen bir radyoterapi protokolü bazı hastalar açısından kolaylık sağlayabilir. Ancak kısa tedavi süresi tek başına daha yüksek kanser kontrolü veya daha az yan etki anlamına gelmez. Hasta seçimi ve normal dokuların doz sınırları önemlidir.
Radyoterapi Hangi Risk Grubundaki Hastalarda Uygulanır?
Radyoterapinin amacı, dozu, seans sayısı ve hormonal tedaviyle birlikte kullanılıp kullanılmayacağı prostat kanserinin risk grubuna göre değişir.
Özellikle düşük riskli hastalıkta gereksiz tedavinin önlenmesi, orta riskli hastalıkta uygun küratif yöntemin seçilmesi ve yüksek riskli hastalıkta kombine tedavi planlanması önemlidir.
Düşük riskli prostat kanserinde radyoterapi gerekli midir?
Güncel EAU kılavuzunda düşük riskli, uygun yaşam beklentisine sahip prostat kanseri hastaları için aktif izlem standart yaklaşım olarak önerilmektedir.
Bu hastaların önemli bir bölümünde hemen radyoterapi uygulanması gereksiz tedaviye neden olabilir.
Aktif izlem için uygun olmayan veya farklı nedenlerle alternatif yaklaşım gerektiren durumlarda kişisel değerlendirme yapılmalıdır. Ancak yalnızca düşük riskli kanser tanısı konulmuş olması otomatik olarak radyoterapi başlanmasını gerektirmez.
Olumlu orta riskli prostat kanserinde radyoterapi
Olumlu orta riskli hastalıkta tedavi seçiminde PSA, ISUP derece grubu, klinik T evresi, biyopsi hacmi ve diğer patolojik özellikler değerlendirilir.
Seçilmiş hastalarda aktif izlem mümkün olabilirken küratif tedavi gerekenlerde harici radyoterapi veya uygun idrar fonksiyonları varsa brakiterapi seçenekleri değerlendirilebilir.
EAU 2026 kılavuzunda uygun hastalarda SBRT veya ultrahipofraksiyone radyoterapi protokolleri de yer almaktadır.
Bu grupta hormonal tedavinin gerekip gerekmediği, uygulanan radyoterapi şemasına ve bireysel risklere göre değişebilir. Her olumlu orta riskli hastada otomatik hormon tedavisi zorunlu değildir.
Olumsuz orta riskli prostat kanserinde radyoterapi
Olumsuz orta riskli hastalıkta IMRT veya VMAT ile görüntü kılavuzluğunda radyoterapi önemli bir küratif seçenektir.
EAU 2026 kılavuzunda uygun hastalarda harici radyoterapiyle birlikte dört ila altı aylık kısa süreli androjen baskılama tedavisi güçlü biçimde önerilmektedir.
İdrar fonksiyonu iyi olan seçilmiş hastalarda harici radyoterapiye LDR veya HDR brakiterapi desteği eklenmesi de düşünülebilir.
Yüksek riskli prostat kanserinde radyoterapi
Yüksek riskli lokalize prostat kanserinde radyoterapi genellikle hormon tedavisiyle birlikte uygulanır.
EAU 2026 kılavuzu, uygun hastalarda IMRT veya VMAT ile IGRT kullanılarak radyoterapiye iki ila üç yıl süren androjen baskılama tedavisi eklenmesini güçlü biçimde önermektedir.
Seçilmiş hastalarda brakiterapi destekli doz artırımı düşünülebilir. Ancak bu yaklaşımın idrar ve diğer yan etkileri de göz önünde bulundurulmalıdır.
Lokal ileri ve lenf bezi pozitif hastalıkta radyoterapi
Lokal ileri prostat kanserinde radyoterapi, uzun süreli hormonal tedaviyle birleştirilebilir.
Uzak metastaz bulunmayan fakat belirli yüksek risk özelliklerini taşıyan cN0M0 hastalarda, uzun süreli ADT ve iki yıllık abirateron içeren tedavi planları uygun olabilir.
Bölgesel lenf bezi tutulumu bulunan cN1M0 hastalıkta ise EAU kılavuzu, prostat ve pelvis bölgesine radyoterapiyle birlikte uzun süreli ADT ve iki yıllık abirateron kombinasyonunu güçlü biçimde önermektedir.
Ancak abirateron bütün lokalize prostat kanseri hastalarına verilen bir ilaç değildir. Tedavi seçimi klinik risk özelliklerine, eşlik eden hastalıklara ve ilaç güvenliğine göre yapılmalıdır.
Güncel kılavuzda uygun orta riskli hastalarda kısa süreli ADT, yüksek riskli hastalarda ise genellikle iki ila üç yıllık ADT ile harici radyoterapi önerilmektedir. Lokal ileri veya bölgesel lenf bezi pozitif seçilmiş hastalarda daha yoğun sistemik tedavi gerekebilir. Ancak bu öneriler aynı anda bütün hastalara uygulanacak tek bir tedavi planı anlamına gelmez.
Tedavi seçimini belirleyen düşük, olumlu ve olumsuz orta ve yüksek risk özellikleri için Prostat Kanserinde Risk Grupları rehberini inceleyebilirsiniz.
Prostatla sınırlı, lokal ileri ve lenf bezi pozitif hastalık arasındaki farklar için Prostat Kanseri Evreleri yazısını okuyabilirsiniz.
Prostat Kanserinde Radyoterapi Kaç Seans Sürer ve Nasıl Hazırlanılır?
Radyoterapide seans sayısı, hastalığın risk özelliklerine, kullanılan radyasyon teknolojisine ve tedavi planına göre değişir.
Modern prostat radyoterapisinde geleneksel ve hipofraksiyone şemalar bulunmaktadır. Hipofraksiyon, her seansta daha yüksek doz verilerek toplam seans sayısının azaltılması anlamına gelir.
20 ve 28 seanslık radyoterapi nedir?
Orta derecede hipofraksiyone prostat radyoterapisinde kullanılan kanıta dayalı protokoller arasında 60 Gy’nin 20 seansta yaklaşık dört haftada veya 70 Gy’nin 28 seansta yaklaşık altı haftada uygulanması bulunur.
Bu şemalar, belirli risk gruplarında modern görüntü kılavuzluğunda tedaviyle kullanılabilir.
Ancak doz ve seans sayısı arasındaki ilişki yalnızca toplam Gy değerine bakılarak değerlendirilemez. Her seansta verilen doz ve dokuların biyolojik yanıtı önemlidir.
Beş seanslık prostat ışın tedavisi mümkün müdür?
Evet. Uygun seçilmiş hastalarda SBRT ile beş seanslık radyoterapi protokolleri kullanılabilir.
EAU 2026 kılavuzunda seçilmiş olumlu orta riskli hastalar için 36,25 Gy’lik beş seans ve ilgili prostat hedef dozu gibi belirli şemalar yer almaktadır.
Ancak bu protokoller herkes için standart değildir. Özellikle mesane, rektum ve idrar kanalıyla ilgili riskler dikkatle değerlendirilir.
Radyoterapi planlama süreci nasıldır?
Radyoterapi başlamadan önce genellikle planlama amaçlı bilgisayarlı tomografi çekilir. Gerekirse prostat MR görüntüleri de planlamada kullanılır.
Radyasyon onkolojisi ekibi prostatı ve tedavi edilmesi gereken diğer bölgeleri belirler. Aynı zamanda mesane, rektum, bağırsak ve diğer riskli organlar işaretlenir.
Ardından fizik uzmanlarıyla birlikte doz dağılımı hazırlanır. Tedavi planı, hedef dokunun yeterli doz almasını ve sağlıklı organların belirlenmiş tolerans sınırları içinde kalmasını amaçlar.
Mesane ve rektum hazırlığı neden yapılır?
Prostatın günlük konumu mesane ve rektumun doluluk durumundan etkilenebilir.
Bu nedenle bazı merkezler hastadan tedavi öncesinde belirli miktarda su içmesini veya bağırsak düzenine ilişkin talimatlara uymasını isteyebilir.
Ancak her merkez ve her hasta için aynı mesane doluluğu veya bağırsak hazırlığı protokolü uygulanmaz.
Altın işaretleyici veya rektal spacer gerekli midir?
Bazı hastalarda prostatın günlük konumunu izlemek amacıyla küçük işaretleyiciler yerleştirilebilir.
Rektal spacer ise prostat ile rektum arasında mesafe oluşturmayı amaçlayan ve seçilmiş hastalarda rektumun radyasyon dozunu azaltmaya yardımcı olabilen bir uygulamadır.
Ancak işaretleyici veya spacer kullanımı bütün hastalarda zorunlu değildir. Uygunluğu anatomik özelliklere, planlama tekniğine ve işlemle ilişkili risklere göre belirlenir.
İnternette gördüğünüz beş, yirmi veya yirmi sekiz seanslık tedavi protokollerinden herhangi birinin sizin için en iyi seçenek olduğu varsayılmamalıdır. Hastalığın risk grubu, idrar fonksiyonları, prostat hacmi ve normal dokuların güvenli doz sınırları tedaviyi belirler.
Radyoterapi ile Hormon Tedavisi Neden Birlikte Kullanılır?
Prostat kanseri hücrelerinin büyümesinde testosteron ve diğer androjenlerin sinyal yolları rol oynayabilir.
Androjen baskılama tedavisi, bu sinyalleri azaltarak kanserin kontrolüne yardımcı olur.
Belirli orta ve yüksek riskli prostat kanserlerinde hormon tedavisinin radyoterapiye eklenmesi, radyoterapinin tek başına uygulanmasına kıyasla bazı önemli kanser sonuçlarını iyileştirebilir.
Hormon tedavisi ne kadar sürer?
Süre, kanserin riskine göre değişir. Olumsuz orta riskli hastalıkta genellikle dört ila altı aylık kısa süreli hormon tedavisi gündeme gelir.
Yüksek riskli lokalize hastalıkta ise iki ila üç yıl süren uzun süreli androjen baskılama tedavisi önerilebilir.
Lokal ileri veya bölgesel lenf bezi pozitif hastalıkta tedavi planı daha kapsamlı olabilir ve belirli hastalarda ek hormonal ilaçlar kullanılabilir.
Hormon tedavisi radyoterapiden önce mi başlanır?
Hormon tedavisi bazı hastalarda radyoterapi başlamadan önce başlatılabilir, radyoterapi sırasında sürdürülür ve risk grubuna göre sonrasında devam ettirilebilir.
Ancak başlangıç zamanı ve toplam süresi bütün hastalarda aynı değildir.
Hormon tedavisi cinsel yaşamı etkiler mi?
Evet. Androjen baskılama tedavisi cinsel istekte azalma, sertleşme sorunu, sıcak basması, yorgunluk, kas kaybı ve kemik mineral yoğunluğunda azalma gibi etkilere neden olabilir.
Uzun süreli kullanımda metabolik ve kalp-damar risklerinin değerlendirilmesi önemlidir.
Radyoterapi ve hormon tedavisi birlikte uygulandığında sertleşme sorunu, yorgunluk veya yaşam kalitesindeki değişiklikler birden fazla nedenden kaynaklanabilir. Tedaviye bağlı etkileri yönetirken her yöntemin ayrı riskleri değerlendirilmelidir.
ADT, testosteron baskılanması, yeni nesil hormonal ilaçlar ve yan etkiler hakkında Prostat Kanserinde Hormon Tedavisi rehberini inceleyebilirsiniz.
Radyoterapinin Yan Etkileri Nelerdir?
Prostat kanserinde radyoterapinin yan etkileri erken ve geç dönem olarak değerlendirilebilir.
Erken yan etkiler genellikle tedavi sırasında veya tedaviyi izleyen haftalarda ortaya çıkar. Geç yan etkiler ise aylar veya yıllar sonra gelişebilir.
Yan etkilerin olasılığı ve şiddeti kullanılan radyoterapi yöntemine, toplam doza, seans başına doza, hedeflenen bölgeye, eşlik eden hormonal tedaviye ve hastanın tedavi öncesindeki işlevlerine bağlıdır.
Radyoterapi sırasında idrar yapma sorunları olur mu?
Radyoterapi sırasında sık idrara çıkma, gece idrara kalkma, ani idrar sıkışması, idrar yaparken yanma ve idrar akımında zayıflama görülebilir.
Bu yakınmalar mesane ve idrar yolu dokularının radyasyona verdiği geçici tepkilerle ilişkili olabilir.
Ancak yeni başlayan idrar yanması veya sık idrara çıkma her zaman radyasyona bağlanmamalıdır. İdrar yolu enfeksiyonu gibi farklı nedenler de araştırılabilir.
Radyoterapi bağırsakları etkiler mi?
Prostatın hemen arkasında rektum bulunduğu için bağırsak yakınmaları görülebilir.
Dışkılama sıklığında artış, dışkı kıvamında değişiklik, rektal rahatsızlık, gaz ve bazı hastalarda kanama meydana gelebilir.
Modern radyoterapi teknikleri ve uygun doz planlaması bu riskleri azaltmaya yardımcı olsa da tamamen ortadan kaldırmaz.
Geç dönemde idrarda veya dışkıda kan görülür mü?
Bazı hastalarda tedaviden aylar veya yıllar sonra radyasyonla ilişkili mesane veya rektum değişiklikleri görülebilir.
Ancak idrarda veya dışkıda kan bulunması yalnızca radyoterapinin yan etkisi kabul edilmemelidir. Mesane, bağırsak ve diğer organlara ait farklı hastalıkların değerlendirilmesi gerekebilir.
Özellikle gözle görülebilen idrar kanaması, tekrarlayan rektal kanama veya kan pıhtılarıyla birlikte idrar yapma güçlüğü gelişmesi tıbbi değerlendirme gerektirir. Kanama yoğun ve idrar akışını engelliyorsa acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
Radyoterapi sonrası sertleşme sorunu gelişir mi?
Evet. Radyoterapi sonrasında sertleşme işlevi zaman içerisinde etkilenebilir.
Bu değişiklikler ameliyattaki gibi hemen ortaya çıkmayabilir; bazı hastalarda aylar veya yıllar içerisinde belirginleşebilir.
Yaş, diyabet, damar hastalıkları, tedavi öncesi sertleşme kapasitesi ve birlikte uygulanan hormon tedavisi sonucu etkiler.
Radyoterapi kısırlığa neden olur mu?
Prostat bölgesine uygulanan radyoterapi meni kalitesi, boşalma ve fertilite üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir. Hormonal tedavi de üreme fonksiyonlarını baskılayabilir.
Gelecekte biyolojik çocuk sahibi olmayı planlayan erkekler tedavi öncesinde sperm dondurma gibi seçenekleri görüşmelidir.
Radyoterapi ikinci kanser riskini artırır mı?
Radyasyonun uzun dönemde başka kanserlerin gelişme riskini az da olsa artırabilmesi mümkündür. Prostat radyoterapisi sonrasında mesane veya bağırsak kanserleriyle ilişkili risk artışı bazı araştırmalarda bildirilmiştir.
Ancak bu durum radyoterapinin uygun hastalarda kullanılmaması gerektiği anlamına gelmez. Kanser kontrolünden beklenen yararla uzun dönem riskler birlikte değerlendirilmelidir.
Radyoterapi ve hormon tedavisi sonrasında sertleşme, cinsel istek, orgazm ve fertilite üzerindeki etkileri Prostat Kanserinde Cinsel Yaşam rehberinde inceleyebilirsiniz.
Ameliyat Sonrası ve Metastatik Hastalıkta Radyoterapinin Yeri Nedir?
Radyoterapi yalnızca prostatı çıkarılmamış hastalarda kullanılmaz. Radikal prostatektomi sonrasında PSA’nın beklenen düzeye gerilememesi veya sonradan yükselmesi gibi durumlarda da değerlendirilebilir.
Ayrıca uzak metastatik hastalıkta belirli kemik veya diğer metastazlara yönelik radyoterapi, ağrıyı ve bazı komplikasyonları azaltma amacıyla uygulanabilir.
Ameliyat sonrası kurtarma radyoterapisi nedir?
Radikal prostatektomi sonrasında PSA’nın yeniden yükselmesi, biyokimyasal nüks açısından değerlendirme gerektirir.
Uygun hastalarda prostatın çıkarıldığı bölgeye, yani prostat yatağına radyoterapi uygulanabilir. Bu yaklaşım kurtarma radyoterapisi olarak adlandırılır.
EAU 2026 kılavuzu, birbirini izleyen PSA yükselmeleri bulunan ve tedaviden yarar görmesi beklenen hastalarda erken kurtarma radyoterapisini güçlü biçimde önermektedir.
Kurtarma radyoterapisi kararı verildikten sonra yalnızca belirli bir PSA eşiğine ulaşmasını bekleyerek tedaviyi gereksiz geciktirmemek önemlidir.
Cerrahi sınır pozitifliğinde hemen radyoterapi gerekli midir?
Her hastada gerekli değildir. Cerrahi sınır pozitifliği, kapsül dışı yayılım veya başka olumsuz patoloji özellikleri bulunduğunda tedavi sonrası nüks riski artabilir.
Ancak ameliyat sonrası PSA’nın saptanamaz düzeyde olması ve başka bulguların bulunmaması durumunda takip ve gerektiğinde erken kurtarma yaklaşımı değerlendirilebilir.
Özellikle yüksek riskli patoloji özellikleri bulunan seçilmiş hastalarda adjuvan radyoterapi konusu ayrıca tartışılabilir. Bütün hastalara otomatik olarak aynı yaklaşım uygulanmamalıdır.
PSMA PET kurtarma radyoterapisi öncesinde kullanılır mı?
Ameliyat sonrası PSA yükseldiğinde PSMA PET/BT, uygun koşullarda nüksün yerini araştırmaya yardımcı olabilir.
Ancak düşük PSA düzeylerinde PSMA PET negatif olabilir ve bu sonuç mikroskobik hastalık bulunmadığını kesin olarak kanıtlamaz.
Kurtarma radyoterapisinin zamanlaması, görüntülemede lezyon görünene kadar mutlaka beklenmesi gerektiği şeklinde yorumlanmamalıdır.
Kemik metastazında radyoterapi ne işe yarar?
Kemik metastazı bulunan prostat kanseri hastalarında belirli ağrılı alanlara radyoterapi uygulanabilir.
Bu tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, yaşam kalitesini desteklemek ve bazı durumlarda lokal komplikasyon riskini azaltmaktır.
Metastatik hastalıkta yalnızca kemik bölgesine verilen radyoterapi, vücudun bütün bölgelerinde bulunabilecek kanserin sistemik tedavisi yerine geçmez.
Prostat kanseri tanısı bulunan kişide yeni başlayan veya şiddetlenen sırt ağrısıyla birlikte bacak güçsüzlüğü, yürüme bozukluğu, uyuşma, genital bölgede his kaybı veya idrar ve dışkı kontrolünde ani değişiklik gelişirse acil servise başvurulmalıdır. Bu belirtiler omurilik veya sinir basısıyla ilişkili olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.
Ameliyat sonrası patoloji, cerrahi sınır ve PSA sonuçları hakkında Radikal Prostatektomi yazısını inceleyebilirsiniz.
Kanserin yeniden değerlendirilmesinde moleküler görüntülemenin rolü için PSMA PET rehberini okuyabilirsiniz.
Radyoterapi Sonrası PSA Takibi, Ameliyatla Karşılaştırma ve Hasta Senaryoları
Radyoterapi sonrasında prostat dokusu cerrahi olarak çıkarılmadığından PSA’nın hemen saptanamaz düzeye inmesi beklenmez.
PSA değerleri zaman içerisinde düşebilir. En düşük PSA değeri nadir olarak adlandırılır ve tedavinin değerlendirilmesinde önemlidir.
Radyoterapi sonrası PSA ne kadar olmalıdır?
Radyoterapi sonrasında bütün hastalar için geçerli tek bir normal PSA hedefi bulunmaz.
Özellikle eşlik eden hormon tedavisi PSA’yı belirgin biçimde azaltabilir. Daha sonra testosteron düzeyinin toparlanmasıyla PSA değişiklikleri görülebilir.
Bu nedenle PSA’nın tek bir ölçümü yerine zaman içindeki seyri değerlendirilmelidir.
PSA bounce nedir?
PSA bounce, radyoterapiden sonra PSA değerinin geçici biçimde yükselip daha sonra tekrar düşmesidir.
Bu durum özellikle bazı brakiterapi ve harici radyoterapi uygulamalarından sonra görülebilir.
Ancak bütün PSA yükselmeleri zararsız bir bounce kabul edilmemelidir. Artışın miktarı, süresi ve diğer klinik özellikler değerlendirilir.
Radyoterapi sonrası kanserin tekrarladığı nasıl anlaşılır?
Radyoterapi sonrası biyokimyasal nüks değerlendirmesinde yaygın olarak kullanılan Phoenix tanımı, PSA değerinin radyoterapi sonrasındaki en düşük düzeyin 2 ng/mL üzerine çıkmasıdır.
Örneğin radyoterapi sonrası en düşük PSA değeri 0,4 ng/mL ise 2,4 ng/mL veya daha yüksek değer Phoenix biyokimyasal nüks ölçütünü karşılayabilir.
Ancak biyokimyasal nüks tanımı, hastalığın nerede bulunduğunu veya mutlaka uzak metastaz oluştuğunu tek başına göstermez.
Radyoterapi mi ameliyat mı daha avantajlıdır?
Radikal prostatektomi ve radyoterapi uygun hastalarda küratif tedavi seçenekleridir. Ancak tedavi sonrası yan etkilerin ortaya çıkış biçimi farklı olabilir.
| Karşılaştırma | Radyoterapi | Radikal prostatektomi |
|---|---|---|
| Uygulama | Harici ışın tedavisinde büyük cerrahi kesi yoktur. | Prostat cerrahi olarak çıkarılır. |
| Anestezi | Harici tedavide genellikle gerekmez. | Genellikle genel anestezi gerekir. |
| İdrar sorunları | Sıklık, yanma ve geç dönem tahriş görülebilir. | Özellikle stres tipi idrar kaçırma görülebilir. |
| Bağırsak sorunları | Rektal ve bağırsak yakınmaları ortaya çıkabilir. | Tipik risk profili farklıdır. |
| Sertleşme | Zaman içerisinde bozulabilir. | Özellikle ameliyat sonrası erken dönemde etkilenebilir. |
| PSA seyri | Genellikle zaman içinde azalır. | Saptanamaz düzeye inmesi beklenir. |
| Ek tedavi | Risk grubuna göre hormon tedavisi gerekir. | Patoloji veya PSA’ya göre ek radyoterapi gerekebilir. |
Örnek Hasta 1: Düşük riskli prostat kanseri
62 yaşındaki bir hastada ISUP derece grubu 1 ve PSA 6 ng/mL saptandığını düşünelim. Kanserin prostatla sınırlı ve düşük hacimli olduğu doğrulanmış olsun.
Bu hastada hemen radyoterapi uygulanması yerine aktif izlem genellikle daha uygun bir seçenek olabilir.
Örnek Hasta 2: Olumsuz orta riskli kanser
66 yaşındaki bir erkekte ISUP derece grubu 3 ve prostatla sınırlı hastalık bulunduğunu varsayalım.
Bu durumda IMRT veya VMAT temelli radyoterapiye kısa süreli hormon tedavisi eklenmesi uygun seçeneklerden biri olabilir.
Örnek Hasta 3: Yüksek riskli lokalize kanser
68 yaşındaki bir hastanın biyopsisinde ISUP 4 kanser bulunduğunu ve uzak metastaz saptanmadığını düşünelim.
Uygun klinik koşullarda radyoterapi ve iki ila üç yıl hormon tedavisi gündeme gelebilir. Bazı hastalarda brakiterapi destekli tedavi de değerlendirilebilir.
Örnek Hasta 4: Bölgesel lenf bezi tutulumu
70 yaşındaki bir hastada pelvis içindeki bölgesel lenf bezlerinde kanser bulunduğunu ancak uzak metastaz saptanmadığını varsayalım.
Bu durumda prostat ve pelvise radyoterapi, uzun süreli hormonal tedavi ve seçilmiş hastalarda ek sistemik ilaçlar içeren planlar değerlendirilebilir.
Örnek Hasta 5: Ameliyat sonrası PSA yükselmesi
Radikal prostatektomi yapılan bir hastanın PSA değeri önce saptanamaz düzeye inmiş, ardından doğrulanan şekilde yükselmeye başlamış olsun.
Bu durumda başlangıç patolojisi, PSA’nın artış hızı ve gerekirse görüntüleme değerlendirilerek erken kurtarma radyoterapisi planlanabilir.
Örnek Hasta 6: Tedaviden sonra rektal kanama
Radyoterapi tamamlandıktan iki yıl sonra dışkıda kan fark eden bir hastayı düşünelim.
Bu belirti radyasyonla ilişkili rektal değişikliklerden kaynaklanabilir ancak başka bağırsak hastalıkları da söz konusu olabilir. Yalnızca önceki radyoterapiye bağlanmadan gerekli inceleme yapılmalıdır.
Bu örnekler varsayımsaldır. Gerçek hastalarda radyoterapi kararı PSA, patoloji, klinik evre, görüntüleme, mevcut idrar ve bağırsak fonksiyonları ile kişinin sağlık durumuna göre verilmelidir.
Radyoterapi Öncesinde ve Sonrasında Nelere Dikkat Edilmelidir?
Radyoterapi öncesinde hastanın idrar ve bağırsak alışkanlıklarının değerlendirilmesi, kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi ve varsa belirgin idrar yapma güçlüğünün araştırılması önemlidir.
Harici ışın tedavisinde mesane doluluğu ve rektum hazırlığı konusunda tedavi merkezinin verdiği talimatlara uyulmalıdır.
Radyoterapi sonrasında ise PSA takiplerinin sürdürülmesi, yeni idrar ve bağırsak yakınmalarının değerlendirilmesi ve hormon tedavisi alınıyorsa onunla ilişkili sağlık risklerinin izlenmesi gerekir.
- Radyasyon onkolojisi ekibinin mesane ve bağırsak hazırlık talimatlarına uyun.
- İdrar yanması, sık idrara çıkma veya bağırsak yakınmalarını tedavi ekibine bildirin.
- Yeterli beslenme ve kişisel sağlık durumuna uygun fiziksel aktiviteyi sürdürün.
- Hormonal tedavi alıyorsanız kemik sağlığı, kilo ve metabolik kontrollerinizi aksatmayın.
- Çocuk sahibi olma planınız varsa tedavi öncesinde fertilite korunmasını görüşün.
- PSA ölçümlerini ve onkoloji kontrollerini önerilen aralıklarla yaptırın.
Harici radyoterapi alan kişi radyoaktif olur mu?
Hayır. Harici ışın radyoterapisinde hastanın vücudunda radyoaktif kaynak bırakılmaz. Tedavi bittikten sonra kişi çevresine radyasyon yaymaz.
Bu nedenle harici radyoterapi alan kişilerin yalnızca ışın tedavisi gördükleri için aile bireylerinden veya çocuklardan uzak durmaları gerekmez.
Ancak brakiterapide vücutta radyoaktif kaynak bırakılan uygulamalar için geçici güvenlik talimatları gerekebilir. Bu konuda işlem yapan merkezin önerileri izlenmelidir.
Radyoterapi alan hasta çalışabilir mi?
Bazı hastalar tedavi boyunca günlük aktivitelerine ve iş yaşamına devam edebilir. Ancak yorgunluk, idrar sıkışması veya başka yan etkiler nedeniyle iş düzeninde değişiklik gerekebilir.
Çalışma koşulları ve eşlik eden tedaviler bireysel olarak değerlendirilmelidir.
Radyoterapi hakkında ikinci görüş alınabilir mi?
Evet. Özellikle birden fazla küratif tedavi seçeneği bulunan hastalarda üroloji ve radyasyon onkolojisi uzmanlarının görüşlerini karşılaştırmak yararlı olabilir.
Yüksek riskli veya lokal ileri hastalıkta multidisipliner değerlendirme, lokal ve sistemik tedavilerin birlikte planlanmasını kolaylaştırabilir.
Prostat kanserinde radyoterapi kararı yalnızca ışın tedavisinin teknik olarak uygulanabilir olmasına göre verilmemelidir. Üroloji uzmanı Prof. Dr. Yusuf İlbey ile yapılacak klinik değerlendirmede olduğu gibi, PSA, ISUP derecesi, anatomik evre ve hastanın idrar ile cinsel işlevleri birlikte değerlendirilmelidir. Düşük riskli hastalıkta gereksiz tedaviden kaçınmak, orta ve yüksek riskli hastalıkta ise hormon tedavisinin gerekliliğini doğru belirlemek önemlidir. Ameliyat sonrası PSA yükselmesi bulunan hastalarda kurtarma radyoterapisinin zamanlaması da erken ve dikkatli biçimde ele alınmalıdır. Tedavi sonrasında PSA kontrolleri ve geç dönem yan etkilerin takibi sürdürülmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Prostat kanserinde radyoterapi nedir?
Prostat kanserinde radyoterapi, kanser hücrelerine radyasyon verilerek hastalığın kontrol edilmesini amaçlayan tedavidir. Uygun lokalize hastalıkta küratif amaçla uygulanabilir.
Prostat kanseri ışın tedavisiyle tamamen iyileşir mi?
Uygun hastalarda küratif amaçlı tedavi mümkündür. Ancak kesin sonuçlar risk grubu, evre, tedavi planı ve diğer klinik özelliklere göre değişir.
Prostat kanserinde radyoterapi mi ameliyat mı daha iyidir?
Her iki yöntem de uygun lokalize hastalarda küratif tedavi seçeneğidir. Yan etkileri ve uygulama süreçleri farklıdır; herkes için tek bir en iyi yöntem yoktur.
Prostat kanserinde radyoterapi kaç seans sürer?
Seans sayısı protokole göre değişir. Bazı hastalarda beş veya yedi seanslık SBRT, bazılarında yirmi veya yirmi sekiz seanslık orta derecede hipofraksiyone tedaviler veya başka şemalar kullanılabilir.
Beş seanslık prostat radyoterapisi herkes için uygun mudur?
Hayır. SBRT seçilmiş hastalarda uygundur. İdrar fonksiyonu, prostat anatomisi, hastalık riski ve normal dokuların doz sınırları değerlendirilmelidir.
IMRT ile VMAT arasındaki fark nedir?
Her ikisi de gelişmiş harici radyoterapi yöntemidir. VMAT, cihazın ark hareketi sırasında doz dağılımını değiştirebilir; IMRT ise farklı ışın alanlarında yoğunluk ayarlaması yapar.
Brakiterapi prostat kanserinde ne zaman kullanılır?
Uygun idrar fonksiyonlarına sahip seçilmiş hastalarda tek başına veya harici radyoterapiye ek olarak kullanılabilir. Her risk grubuna ve hastaya uygun değildir.
Radyoterapi ile hormon tedavisi birlikte verilir mi?
Evet. Özellikle olumsuz orta ve yüksek riskli prostat kanserlerinde hormon tedavisinin radyoterapiye eklenmesi önerilebilir. Süre ve ilaç seçimi risk grubuna göre değişir.
Prostat radyoterapisinde hormon tedavisi kaç ay sürer?
Olumsuz orta riskli hastalıkta çoğunlukla dört ila altı ay; yüksek riskli hastalıkta ise genellikle iki ila üç yıl sürebilir. Her hasta için aynı süre kullanılmaz.
Radyoterapi sırasında ağrı hissedilir mi?
Harici ışın uygulaması sırasında radyasyonun kendisi genellikle hissedilmez. Ancak tedavi sürecinde idrar ve bağırsak yakınmaları gibi yan etkiler ortaya çıkabilir.
Prostat radyoterapisi idrar kaçırma yapar mı?
İdrar sıkışması, sıklığı ve bazı hastalarda idrar kontrolü sorunları gelişebilir. Risk, hastanın tedavi öncesi işlevlerine ve kullanılan yönteme göre değişir.
Radyoterapi sertleşme sorunu yapar mı?
Evet. Sertleşme işlevi zaman içerisinde etkilenebilir. Yaş, damar sağlığı, tedavi öncesi işlevler ve eşlik eden hormon tedavisi önemlidir.
Radyoterapi bağırsaklara zarar verir mi?
Bazı hastalarda ishal, rektal rahatsızlık, dışkılama alışkanlığı değişiklikleri ve nadiren daha ciddi geç dönem sorunlar gelişebilir.
Radyoterapiden sonra PSA sıfır olur mu?
Her zaman beklenmez. Prostat dokusu cerrahi olarak çıkarılmadığından PSA genellikle zaman içinde azalır. Sonuç nadir PSA değeri ve zaman içindeki değişimle değerlendirilir.
PSA bounce kanserin tekrarlaması mıdır?
Her zaman değildir. PSA bounce geçici PSA yükselmesini ifade eder. Ancak gerçek nüks olasılığını ayırmak için PSA seyri değerlendirilmelidir.
Radyoterapi sonrası kanser nüksü nasıl tanımlanır?
Yaygın kullanılan Phoenix tanımına göre PSA’nın radyoterapi sonrası en düşük değerinin 2 ng/mL üzerine çıkması biyokimyasal nüks ölçütüdür. Klinik değerlendirme yine gereklidir.
Prostat ameliyatından sonra radyoterapi yapılabilir mi?
Evet. Özellikle ameliyat sonrası doğrulanmış PSA yükselmesi veya seçilmiş yüksek riskli durumlarda prostat yatağına radyoterapi uygulanabilir.
Kurtarma radyoterapisi için PSA’nın çok yükselmesi beklenmeli midir?
Hayır. Uygun hastalarda erken kurtarma radyoterapisi önemlidir. Tedavi kararı verildikten sonra gereksiz PSA eşiği beklemek önerilmez.
Radyoterapiden sonra kişi radyoaktif olur mu?
Harici ışın radyoterapisinden sonra kişi radyoaktif olmaz. Bazı kalıcı kaynaklı brakiterapi uygulamalarında ise geçici güvenlik önlemleri gerekebilir.
Prostat kanserinde radyoterapi kemik metastazında kullanılır mı?
Evet. Kemik metastazına bağlı ağrının veya belirli lokal komplikasyonların kontrolünde radyoterapi uygulanabilir. Sistemik kanser tedavisinin yerine geçmez.
Radyoterapi sırasında çalışmak mümkün müdür?
Bazı hastalar çalışmaya devam edebilir. Ancak yorgunluk, idrar sıkışması ve diğer yan etkiler nedeniyle iş programında değişiklik gerekebilir.
Prostat radyoterapisi için hangi bölüme başvurulur?
Radyoterapi radyasyon onkolojisi uzmanları tarafından planlanır. Kanserin genel tedavi seçimi üroloji ve gerektiğinde tıbbi onkoloji uzmanlarıyla birlikte değerlendirilir.
Sonuç
Prostat Kanserinde Radyoterapi, uygun lokalize ve lokal ileri prostat kanserinde küratif amaçla kullanılabilen önemli bir tedavi seçeneğidir. IMRT, VMAT, IGRT, SBRT ve brakiterapi gibi yöntemler, hastalığın riskine ve kişinin anatomik özelliklerine göre değerlendirilebilir.
Düşük riskli prostat kanserinde aktif izlem birçok hasta için öncelikli yaklaşım olabilir. Olumsuz orta riskli hastalıkta kısa süreli, yüksek riskli hastalıkta ise uzun süreli androjen baskılama tedavisinin radyoterapiye eklenmesi uygun olabilir. Lokal ileri ve bölgesel lenf bezi pozitif hastalıkta daha yoğun kombine tedavilere ihtiyaç duyulabilir.
Radyoterapinin idrar, bağırsak ve cinsel işlevler üzerinde erken veya geç dönem yan etkileri bulunabilir. Bu nedenle tedavi öncesinde kanser kontrolünden beklenen yararla yaşam kalitesi üzerindeki olası etkiler birlikte değerlendirilmelidir.
Radyoterapi sonrasında PSA’nın hemen sıfırlanması beklenmez. PSA’nın en düşük düzeye ulaşması ve zaman içindeki seyri takip edilmelidir. Ameliyat sonrasında PSA yükselmesi bulunan seçilmiş hastalarda ise erken kurtarma radyoterapisi önemli bir tedavi seçeneğidir.
En uygun radyoterapi yaklaşımı, prostat kanserinin patolojik ve klinik özelliklerinin üroloji, radyasyon onkolojisi ve gerektiğinde tıbbi onkoloji uzmanlarınca değerlendirilmesiyle belirlenmelidir.
Referanslar
- European Association of Urology. EAU Guidelines on Prostate Cancer. Treatment: Management of Localised and Locally Advanced Disease. Limited Update March 2026.
- European Association of Urology. EAU Guidelines on Prostate Cancer. Management of PSA-only Recurrences after Radical Prostatectomy or Radiotherapy. 2026.
- EAU–EANM–ESTRO–ESUR–ISUP–SIOG Guidelines on Prostate Cancer—2026 Update. Part I: Screening, Diagnosis, and Local Treatment with Curative Intent. European Urology. 2026.
- EAU–EANM–ESTRO–ESUR–ISUP–SIOG Guidelines on Prostate Cancer. Part II—2026 Update: Treatment of Relapsing and Metastatic Prostate Cancer. European Urology. 2026.
- National Cancer Institute. Prostate Cancer Treatment (PDQ) – Health Professional Version. National Institutes of Health.
- National Cancer Institute. Radiation Therapy Side Effects. National Institutes of Health.
- Dearnaley D, Syndikus I, Mossop H, et al. Conventional versus Hypofractionated High-dose Intensity-modulated Radiotherapy for Prostate Cancer: 5-year Outcomes of the Randomised, Non-inferiority, Phase 3 CHHiP Trial. Lancet Oncology. 2016;17(8):1047–1060.
- Widmark A, Gunnlaugsson A, Beckman L, et al. Ultra-hypofractionated versus Conventionally Fractionated Radiotherapy for Prostate Cancer: 5-year Outcomes of the HYPO-RT-PC Randomised, Non-inferiority, Phase 3 Trial. The Lancet. 2019;394:385–395.
- Jackson WC, Silva J, Hartman HE, et al. Stereotactic Body Radiation Therapy for Localized Prostate Cancer: A Systematic Review and Meta-analysis of Over 6,000 Patients Treated on Prospective Studies. International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics. 2019;104(4):778–789.
- Vale CL, Brihoum M, Chabaud S, et al. Adjuvant or Early Salvage Radiotherapy for the Treatment of Localised and Locally Advanced Prostate Cancer: A Prospectively Planned Systematic Review and Meta-analysis of Aggregate Data. The Lancet. 2020;396:1422–1431.
- Parker CC, James ND, Brawley CD, et al. Radiotherapy to the Primary Tumour for Newly Diagnosed, Metastatic Prostate Cancer (STAMPEDE): A Randomised Controlled Phase 3 Trial. The Lancet. 2018;392:2353–2366.
- Roach M III, Hanks G, Thames H Jr, et al. Defining Biochemical Failure Following Radiotherapy with or without Hormonal Therapy in Men with Clinically Localized Prostate Cancer: Recommendations of the RTOG-ASTRO Phoenix Consensus Conference. International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics. 2006;65(4):965–974.
Prostat kanseri tanısı sonrasında ameliyat ve radyoterapi seçeneklerinin karşılaştırılması, PSA, biyopsi, Gleason skoru, MR veya PSMA PET sonuçlarının değerlendirilmesi ve kişisel tedavi planının görüşülmesi için üroloji uzmanına başvurabilirsiniz. Muayene ve randevu bilgilerine Prof. Dr. Yusuf İlbey Randevu Sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz. Acil belirtilerde rutin randevu beklemek yerine acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.






